Có một điều mình để ý từ lâu mà chưa bao giờ thấy ai nói thẳng: game h5 bây giờ chơi mượt hơn game browser hồi xưa rất nhiều, nhưng mình lại ít khi bị bất ngờ vì một ý tưởng điên rồ nào đó nữa. Trước đây, mở một cái tab ra là có thể gặp game chưa ai từng làm. Bây giờ thì không.
HTML5 làm được gì tốt hơn công nghệ cũ
Chuyện này thì khỏi bàn, nó đúng. Game h5 chạy trên mọi thiết bị mà không cần cài plugin gì. Mở trên điện thoại, tablet, laptop đều được. Touch input hoạt động tự nhiên. Hiệu năng khá hơn hẳn so với cái thời mà game browser giật lag mỗi lần render sprite lớn.
Mình hay chơi game io trên điện thoại lúc chờ xe. Trước đây muốn chơi mấy thứ casual kiểu đó phải cài app, mất dung lượng, có khi app load chậm hơn cả web. Giờ mở link là chơi luôn. Về mặt kỹ thuật, không có lý do gì để quay lại cái cũ.
Nhưng chính cái “mượt hơn, dễ hơn” đó lại kéo theo một hệ quả mà mình nghĩ nhiều người chơi cảm nhận được mà không gọi tên.
Cái đã mất: rào cản từng thấp đến mức ai cũng làm được
Thời công nghệ cũ, làm game browser cực kỳ dễ theo một kiểu… dễ dãi. Không cần biết nhiều, không cần engine, không cần tối ưu. Một học sinh cấp ba biết chút ít logic cũng có thể upload lên một trang nào đó rồi có người chơi. Chất lượng thì参差不齐, có cái rất tệ, nhưng cũng có những cái mà người chuyên nghiệp sẽ không bao giờ làm vì nó không “đáng” để đầu tư thời gian.
HTML5 nâng cái bar đó lên. Không phải vì nó khó hơn về mặt code, mà vì khi mọi thứ dễ publish hơn về mặt kỹ thuật, cạnh tranh về chất lượng khắc nghiệt hơn. Game h5 giờ muốn có người chơi thì phải có giao diện ổn, phải responsive, phải load nhanh, phải không crash trên trình duyệt nào cũng được. Mấy yêu cầu cơ bản đó tự nhiên loại hết những người làm cho vui, không biết tối ưu, không có thời gian test cross-browser.
Và đây là điểm mình nghĩ không ai muốn nói: khi rào cản kỹ thuật giảm nhưng rào cản kỳ vọng tăng, hệ sinh thái mất đi chính xác nhóm người tạo ra sự đa dạng. Những game lạ, dở hơi, nửa vời, làm từ một đêm không ngủ vì ai đó đột nhiên nghĩ ra một mechanic kỳ quặc, không còn nữa. Người ta không upload chúng lên gamehub hay bất kỳ trang nào vì chúng không đạt chuẩn tối thiểu của trình duyệt hiện đại.
Hệ quả với người chơi
Mình thử tưởng tượng lại quá trình chơi game io hay trước đây. Ngày xưa, mình hay lang thang trên mấy trang aggregator, bấm bừa vào game nào cũng được, sẵn sàng chấp nhận một cái game trông như người ta vẽ bằng MS Paint nhưng có ý tưởng cực lạ. Bây giờ, mỗi lần mở một trang game h5, mọi thứ trông… na ná nhau. UI sạch, animation mượt, nhưng mechanic thì lặp đi lặp lại. Match-three, runner, idle clicker, io arena. Cùng một pool công thức được tái sản xuất.
Mình không đổ lỗi cho developer. Khi làm game h5 đòi hỏi kỹ năng front-end nhất định, tự nhiên nó trở thành một nghề, và khi đã là nghề thì người ta tối ưu cho an toàn. Game lạ không bán được, không có traffic, không ai chơi vì trông “không chuyên nghiệp”. Vòng lặp đó giết dần những thứ mà công nghệ cũ từng vô tình bảo vệ.
Có một điều khó chịu hơn nữa: mình không còn cảm giác “đi săn” nữa. Trước đây, tìm được một game hay là một chiến thắng nhỏ. Bây giờ, mọi thứ đều được thuật toán sort, featured, đánh số sao. Bạn chơi game io hay nhất theo bảng xếp hạng, không phải game io hay nhất theo tiêu chí riêng của bạn.
Nơi vẫn còn game thể nghiệm
Không phải tất cả đã mất. Mình vẫn thấy một số cộng đồng nhỏ, nơi người ta làm game h5 kiểu không cần quan tâm nó có chạy trên Safari không, không cần biết responsive hay không, chỉ cần ý tưởng đủ điên. Những chỗ đó vẫn tồn tại, nhưng nó nằm ở rìa, không phải dòng chính. Muốn tìm được, bạn phải chủ động đi tìm, không ai giới thiệu cho bạn.
Mình không có giải pháp nào. Không ai bảo “hãy làm game dở đi” cả. Nhưng mình nghĩ người chơi cần thừa nhận rằng sự thoải mái khi chơi game h5 mượt mà trên mọi thiết bị có cái giá của nó. Cái giá đó là chúng ta mất đi một thế giới game amateur, lộn xộn, xấu xí, nhưng vô cùng khó đoán. Và thực ra, phần khó đoán đó mới là thứ khiến mình nghiện game browser từ đầu.
